| 
พวงไข่มุก
Sambucus simpsonii Rehd.
SAMBUCACEAE
|
รูปลักษณะ
ไม้พุ่ม ลำต้นตั้งตรง สูงได้ถึง 4 เมตร ใบประกอบแบบขนนก เรียงตรงข้าม ใบย่อย 2-6 คู่ รูปขอบขนานแกมใบหอกหรือรูปไข่แกมใบหอก กว้าง 2-5 ซม. ยาว 6-15 ซม. ขอบใบหยักฟันเลื่อย ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง ดอกย่อยจำนวนมาก กลีบดอกสีขาว ขนาดเล็ก ผลสด รูปทรงกลม สีม่วงเข้ม
สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
ดอกสด-มีกลิ่นหอม ตำรายาล้านนา ใช้ผสมกับสมุนไพรอื่นๆ หมกประคบแก้มือเท้าเคล็ด
|
|
พิกุล
Bullet Wood
Mimusops elengi Linn.
SAPOTACEAE
ชื่ออื่น กุน แก้ว ซางดง พิกุลป่า
|
รูปลักษณะ
ไม้ยืนต้น สูง 10-25 เมตร ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่หรือรูปวงรี กว้าง 3-6 ซม. ยาว 5-12 ซม. ขอบใบเป็นคลื่น ดอกเดี่ยวหรือออกเป็นกระจุก 2-6 ดอก ที่ซอกใบ กลีบดอกสีนวล กลิ่นหอม ผลเป็นผลสด รูปไข่
สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
ดอก-ดอกมีกลิ่นหอม จัดอยู่ในพิกัดเกสรทั้งห้า เข้ายาหอม บำรุงหัวใจ แก้เจ็บคอ น้ำมันหอมระเหยจากดอก ใช้ทาแก้ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ
เปลือกต้น-ต้มอมกลั้วคอ แก้โรคเหงือกอักเสบ
เนื้อไม้-เนื้อไม้ที่ราลง มีน้ำตาลเข้มประขาว มีกลิ่นหอม เรียกว่า "ขอนดอก" ใช้บำรุงตับ ปอด หัวใจ และบำรุงครรภ์
|
|
พิมเสนต้น
Pogostemon cablin (Blanco) Benth.
LAMIACEAE
|
รูปลักษณะ
ไม้ล้มลุก สูง 30-75 ซม. ทุกส่วนมีกลิ่นหอม ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่ กว้าง 5-8 ซม. ยาว 7-10 ซม. ขอบใบหยักมน ดอกช่อ ออกที่ซอกใบและปลายกิ่ง กลีบดอกสีขาวประม่วง ผลแห้ง ไม่แตก
สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
ใบ-ใบและต้นมีกลิ่นหอม ยาไทยใช้ใบปรุงเป็นยาลดไข้
|
|
มณฑา
Magnolia
Talauma candollii Bl.
MAGNOLIACEAE
ชื่ออื่น ยี่หุบ จอมปูน จำปูนช้าง
|
รูปลักษณะ
ไม้พุ่ม สูง 2-3 เมตร ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปใบหอก กว้าง 8-12 ซม. ยาว 15-18 ซม. ดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบใกล้ปลายกิ่ง สีเหลืองอ่อน มีกลิ่นหอม ผลเป็นผลกลุ่ม
สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
ดอกสด-มีน้ำมันหอมระเหย ทำให้มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว
|
|
มะลิลา, มะลิซ้อน
Arabian Jasmine
Jasminum sambac Ait.
OLEACEAE
ชื่ออื่น ข้าวแตก มะลิ มะลิขี้ไก่ มะลิป้อม มะลิหลวง
|
รูปลักษณะ
ไม้พุ่ม สูง 1-2 เมตร ใบประกอบ ชนิดมีใบย่อยใบเดียว เรียงตรงข้าม รูปไข่ รูปวงรีหรือรูปวงรีแกมขอบขนาน กว้าง 3-6 ซม. ยาว 5-10 ซม. สีเขียวแกมเหลือง ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่งและซอกใบ กลีบดอกสีขาว กลิ่นหอม มะลิลามีกลีบดอกชั้นเดียว ส่วนมะลิซ้อนมีกลีบดอกซ้อนกันหลายชั้น ผลเป็นผลสด
สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
ดอกแห้ง-จัดอยู่ในพิกัดเกสรทั้งห้า ใช้ปรุงยาหอม ทำให้จิตใจชุ่มชื่น แก้ไข้
|
|
มะลิฝรั่งเศส
Spanish Jasmine, Catalonian Jasmine
Jasminum officinale Linn. f. var.grandiflorum (Linn.) Kob.
OLEACEAE
ชื่ออื่น จัสมิน พุทธชาดก้านแดง
|
รูปลักษณะ
ไม้เถา ใบประกอบแบบขนนก ใบย่อย5-7 ใบ รูปไข่ กว้าง 1-1.5 ซม. ยาว 1.5-2 ซม. ดอกช่อแยกแขนง ออกที่ซอกใบและปลายกิ่ง กลีบดอกสีขาว เชื่อมติดกันเป็นหลอดยาว หลังกลีบสีแดง มีกลิ่นหอม
สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
ดอกสด-มีน้ำมันหองระเหย ที่มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว กลั่นไอน้ำทำเป็นหัวน้ำหอม สำหรับแต่งกลิ่นเครื่องสำอาง
|
|
ยี่หุบ
Magnolia coco (Lour.) DC.
MAGNOLIACEAE
ชื่ออื่น ยี่หุบหน ยี่หุบน้อย
|
รูปลักษณะ
ไม้พุ่ม สูง 2-4 เมตร ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปใบหอก กว้าง 6-8 ซม. ยาว 10-15 ซม. ดอกเดี่ยวหรือ ออกเป็นช่อสั้นๆ ซอกใบใกล้ปลายกิ่ง กลีบดอกสีขาวนวล มีกลิ่นหอม ผลเป็นผลกลุ่ม
สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
ดอกสด-มีน้ำมันหอมระเหย ทำให้มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว
|
|
ลั่นทมขาว
Evergreen Frangipani, Graveyard Flower
Plumeria obtusa Linn.
APOCYNACEAE
|
รูปลักษณะ
ไม้ยืนต้นขนาดเล็ก สูง 3-6 เมตร ทุกส่วนมีน้ำยางขาว ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปใบหอกกลับ กว้าง 5-8 ซม. ยาว 20-32 ซม. ดอกช่อ กระจุกแยกแขนง ออกที่ปลายกิ่ง ดอกย่อยหลายดอก กลีบดอกสีขาว เชื่อมติดกันเป็นหลอดรูปกรวย มีกลิ่นหอม ผลแห้งเป็นฝักคู่สีม่วงแกมน้ำตาล เมล็ดมีขนสีขาว
สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
ฝัก-ใช้ฝนทาแก้ริดสีดวงทวาร
|
|
ลั่นทมแดง
West Indian Red Jasmine
Plumeria rubar Linn.
APOCYNACEAE
|
รูปลักษณะ
ไม้ยืนต้นขนาดเล็ก สูง 3-6 เมตร ทุกส่วนมีน้ำยางขาว ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปใบหอกกลับ กว้าง 5-10 ซม. ยาว 20-25 ซม. ดอกช่อ กระจุกแยกแขนง ออกที่ปลายกิ่ง ดอกย่อยหลายดอก กลีบดอกสีแดง เชื่อมติดกันเป็นหลอดรูปกรวย มีกลิ่นหอม ผลแห้งเป็นฝักคู่สีม่วงแกมน้ำตาล เมล็ดมีขนสีขาว
สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
ฝัก-ใช้ฝนทาแก้ริดสีดวงทวาร เช่นเดียวกับฝักลั่นทมขาว
|
|
ลำดวน
Melodorum fruticosum Lour.
ANNONACEAE
ชื่ออื่น หอมนวล
|
รูปลักษณะ
ไม้ยืนต้น สูงได้ถึง 8 เมตร ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปใบหอกแกมขอบขนาน กว้าง 2-3 ซม. ยาว 7-15 ซม. ดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีเหลืองนวล หนา ผลเป็นผลกลุ่ม
สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
ดอกแห้ง-จัดอยู่ในพิกัดเกสรทั้งเก้า เป็นยาบำรุงกำลัง บำรุงหัวใจ บำรุงโลหิต แก้ลม
|
|
สะระแหน่ญี่ปุ่น
Japanese Mint
Mentha arvensis Linn. var.piperascens Malinvaud
LAMIACEAE
|
รูปลักษณะ
ไม้ล้มลุกอายุหลายปี สูงได้ถึง 60 ซม. ลำต้นสี่เหลี่ยมเลื้อยแผ่ไปตามดิน ทุกส่วนมีกลิ่นเฉพาะ ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่หรือรูปใบหอก กว้าง 2-3.5 ซม. ยาว 3-6 ซม. ขอบใบหยักฟันเลื่อยห่างๆ ดอกช่อ ออกที่ซอกใบใกล้ปลายยอด กลีบดอกสีม่วง ผลแห้ง มี 4 ผลย่อย ขนาดเล็ก
สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
ต้นและใบ-น้ำมันหอมระเหยที่กลั่นจากต้นและใบ เรียกว่า "น้ำมันสะระแหน่ญี่ปุ่น" มีส่วนประกอบหลักเป็นสารเมนทอล (menthol) ใช้เป็นยาขับลม และสารแต่งกลิ่นยา อาหารและยาสีฟัน ใช้เป็นยาภายนอก บรรเทาอาการปวดเมื่อย
|
|
สายหยุด
Desmos chinensis Lour.
ANNONACEAE
ชื่ออื่น กล้วยเครือ เครือเขาแกลบ สาวหยุด เสลาเพชร
|
รูปลักษณะ
ไม้พุ่มรอเลื้อย สูง 1-5 เมตร กิ่งอ่อนมีขนสีน้ำตาลหนาแน่น กิ่งแก่เกลี้ยง สีดำ มีช่องอากาศจำนวนมาก ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนานแกมใบหอก กว้าง 3-7 ซม. ยาว 6-15 ซม. ผิวใบด้านบนเป็นมัน ท้องใบมีนวล ดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบ เริ่มแรกสีเขียวต่อมาเปลี่ยนเป็นสีเหลือง มีกลิ่นหอม ผลเป็นผลกลุ่ม ผลย่อยคล้ายสร้อยลูกปัด คอดเป็นข้อๆ มีได้ถึง 7 ข้อ เมื่อสุกสีดำเป็นมัน ห้อยลง
สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
ดอกสด-มีน้ำมันหอมระเหย ทำให้มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว เข้ายาหอมบำรุงหัวใจ
ต้นและราก-ใช้เข้ายาอบ รักษาอาการติดยาเสพติด
|
|
สารภี
Mammea siamensis Kosterm.
CLUSIACEAE
ชื่ออื่น ทรพี สร้อยพี สารภีแนน
|
รูปลักษณะ
ไม้ยืนต้น สูง 10-15 เมตร ใบเดี่ยว เรียงตรงข้ามรูปไข่ กลับแกมขอบขนาน กว้าง 4-5 ซม. ยาว 10-15 ซม. เนื้อใบค่อนข้างเหนียวและหนา ดอกเดี่ยวหรือช่อ ออกเป็นกระจุกตามกิ่ง กลีบดอกสีขาว กลิ่นหอม ร่วงง่าย มีเกสรตัวผู้สีเหลืองจำนวนมาก ผลเป็นผลสด รูปกระสวย
สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
ดอกแห้ง-ตำรายาไทยใช้ดอกแห้งปรุงยาหอม บำรุงหัวใจให้ชุ่มชื่น ชูกำลัง จัดอยู่ในพิกัดเกสรทั้งห้า
|
|
อบเชย
Cinnamomum sp.
LAURACEAE
|
รูปลักษณะ
ไม้ยืนต้น สูง 4-10 เมตร เปลือกต้นและใบมีกลิ่นหอม ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปวงรีหรือรูปวงรีแกมขอบขนาน กว้าง 3-6 ซม. ยาว 7-13 ซม. มีเส้นใบหลัก 3 เส้น ดอกช่อ ออกที่ซอกใบและที่ปลายกิ่ง ดอกย่อยขนาดเล็ก สีเหลืองอ่อน ผลเป็นผลสด
สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
เปลือกต้น-กลั่นไอน้ำได้น้ำมันอบเชย ปรุงผสมในยาน้ำ แก้จุกเสียด แน่นท้อง ปรุงผสมเป็นยาหอมและยานัตถุ์ ทำให้สดชื่น แก้อ่อนเพลีย
|
|
Back
|
